Ik ga gewoon rechtuit zijn. Ik claim immers een vrijmoedig spreker te zijn. Sigmund Freud (1856-1939) – ik mag die man niet. Net zoals vele andere ‘grote namen’ heeft hij vooral de ideeën van echte pioniers geclaimd alsof ze zijn eigen uitvindingen waren. Bovendien zwoer Freud hypnose af omdat hij het concept blijkbaar niet kon toepassen zoals het hoort. Dus jouw empathisch vermogen zal wel begrijpen dat Sigmunds post hoc redenering ‘ik kan het niet, dus het werkt niet’ mij met een enorm dedain opzadelt.

Zo doet Freud ons graag geloven dat hij de uitvinder is van het begrip ‘onderbewuste’. Je zal dit ook door de meeste academici horen reciteren. Toch klopt dit niet. Had hij nu gewoon zijn mond gehouden over hypnose, dan had ik dit ook gewoon laten rusten. Iemand moet het doen voor het team, toch?

Reeds in de oudheid kwamen Galen (129-200) en Plotinus (204-270) al tot de vaststelling dat ademhaling, hartslag en simpelweg wandelen gebeuren zonder gerichte aandacht. Maar ook zij hadden voor een groot deel de mosterd al gehaald vele eeuwen eerder! Hippocrates (460-377 v.Chr.) schreef al in een traktaat over epileptische aanvallen dat het lichaam plotseling iets volledig anders kan doen dan het bewuste denken wil. Na de val van het Romeinse rijk kwamen er ook uit de Arabische wereld bespiegelingen over dit thema.

Men heeft zich altijd al afgevraagd waar onze diepste motieven en verlangens vandaan komen. Van Aquinas (1225-1274) tot Descartes (1596-1650) en van Spinoza (1632-1677) tot Leibniz (1646-1716) – allemaal stelden ze nog ver voor Freud vast dat menselijk gedrag door heel veel andere mechanismen wordt gestuurd dan louter het rationele.

Al in 1868 (toen Freud nog een kind was) schreef de Brit Henry Maudsley (1835-1918) dat de mentale activiteit vooral bepaald werd door onderbewuste processen. Hoe komt het dan dat men algemeen aanneemt dat Freud de grote ontdekker was van het onderbewuste?

1. Omdat mensen vatbaar zijn voor massahypnose.
2. Mensen doen over het algemeen geen onderzoek.

Bovendien was Freud volgens mij een verdoken pervert, maar daar kom ik in een ander artikel wel eens op terug. Het mag duidelijk zijn dat Freud op de kapblok gaat in mijn blog.

Björn Meuris